Melk

Melk is een gezonde, voedzame drank. De hoofdbestanddelen van (koe)melk bestaan uit water (87%), vet, eiwit, lactose, vitamine B1, B2, A en D, mineralen en zouten. Op basis van het vetgehalte in de melk kan men de melk onderscheiden in volle (3,5% vet), halfvolle (1,5 tot 1,8% vet) en magere melk (maximaal 0,3% vet). Magere melk bevat geen vetoplosbare vitamines A en D. Er bestaan verschillende soorten melk. Karnemelk is het overgebleven deel van de melk nadat het botervet eruit gehaald is. Karnemelk is vetarm, voedzaam en licht verteerbaar.

De houdbaarheid van melk hangt af van de bereidingswijze. Gepasteuriseerde melk wordt 15 tot 30 seconden verhit tot 72 of 75 graden. De melk is dan 5 tot 6 dagen in de koeling houdbaar. Gesteriliseerde melk wil zeggen dat de melk bij een temperatuur van circa 110°C is verhit. De hoge temperatuur doodt alle bacteriën, die niet goed zijn voor de houdbaarheid van de melk. Door het steriliseren wordt bijvoorbeeld koffiemelk in een ongeopende fles zeer lang houdbaar. Gecondenseerde melk is melk die ingekookt is tot een derde van het oorspronkelijke volume. Daarna wordt de melk gehomogeniseerd, afgekoeld en gesteriliseerd. Gecondenseerde melk schift niet bij het koken. Gecondenseerde melk is daarom erg geschikt voor de bereiding van saus of pudding. Melkpoeder is gedroogde melk. Melkpoeder wordt in de winkel verkocht als "oplosmelk", bijvoorbeeld voor babyvoeding of poedermelk voor in de koffie.

Verse of gepasteuriseerde melk kunt u in een koelkast ongeveer een week bewaren. Gesteriliseerde melk is ook buiten de koelkast enkele maanden tot een jaar houdbaar. Beide soorten melk zijn overigens na opening van het pak, mits bewaard in een koelkast, slechts enkele dagen houdbaar.

Melk is als belangrijke bron van vitamine B en van calcium en fosfor onder meer van belang voor de groei van onze botten. Je kunt melk in de supermarkt kopen. Er is ook paardenmelk, geitenmelk en schapenmelk te koop. Deze zijn niet altijd in de supermarkt verkrijgbaar, maar wel in reform- of gezondheidswinkels. Daar kun je ook terecht voor sojamelk. De sojamelk is wel steeds meer in opmars waardoor het assortiment soja"zuivel" steeds uitgebreider wordt in de schappen van de supermarkt.

Gebruik in de keuken

Melk is puur natuur gezond en lekker. Melk is de basis van verschillende andere producten, zoals melkdranken, boter, room, yoghurt en kaas. Vlees kan zachter worden gemaakt door toevoeging van melk. Om te voorkomen dat bepaalde groenten bij het koken verkleuren (zoals bloemkool), kan men ook melk toevoegen. Melk is vaak de basis voor sauzen, soepen, pap, pudding, en desserts.

TIPWanneer u de pan eerst met water spoelt voordat u de melk er in doet, brandt de melk bij het koken minder snel aan. Zodra de melk begint te borrelen moet u de pan van het vuur nemen.

Soorten

Volle melk, halfvolle melk, magere melk, gepasteuriseerde melk, gesteriliseerde melk, gecondenseerde melk, karnemelk, koffiemelk, melkpoeder